It’s all about the bani

Na schooltijd zit ik regelmatig op een bankje tussen twee oma’s in. Zij hebben dan net hun kleinkinderen van school gehaald en ik wacht samen met Elis op Mingus die vaak een uur later uit is. De speeltuin is op zonnige dagen afgeladen vol en tussen het gegil van kinderen door, probeer ik zoveel mogelijk te verstaan van hun gesprek. Ik begrijp steeds meer, want het onderwerp is elke dag hetzelfde: geld. Bani in het Roemeens.

Links van me zit Dana. Een zestiger met kort roodgeverfd haar die samen met haar klein- en schoondochter in de flat naast de speeltuin woont. Ze oogt wat jonger dan Maria, die rechts van me zit - ook met kort rood haar. De man en zoon van Dana zijn in Duitsland, al sinds drie jaar. Als ze bellen zwaai ik mee naar een man in een bouwvakkersoutfit op een bouwplaats waar hard wordt gewerkt, maar nu even niet want het is lunchtijd. Hij vraagt me in het Duits hoe het gaat, en ik verbaas mezelf als ik ook nog in het Duits antwoord kan geven. Ik ben echt von alle markten thaus.

 Paula legt me uit dat ze een huis aan het bouwen zijn net buiten Târgoviste voor het hele gezin (oma, opa, moeder, vader en kleindochter). Het project ligt nu even stil, want er moet eerst weer geld komen. Geld dat haar man en zoon niet in Roemenië kunnen verdienen. Daarom zijn ze in Duitsland. Ze zucht: “We zijn al een heel eind, dit is misschien het laatste jaar. Maar leg me nou nog eens uit, waarom zijn jullie hierheen gekomen?!”

Het heeft misschien te maken met mijn zeer beperkte Roemeense woordenschat dat ik het haar niet goed kan uitleggen. Maar het is ongetwijfeld ook een cultuurverschil. Het is niet de eerste keer dat ze het vraagt, ze kan er gewoon met haar kop niet bij. Iedereen gaat weg uit Roemenië, waarom zijn wij teruggekomen?! Ik wil haar vertellen we Dani’s vader hier kunnen helpen en willen ontdekken hoe de wegen hier lopen, zodat we hem straks ook weer op afstand kunnen helpen als hij meer zorg nodig heeft. Dat we geloven dat het een verrijking is voor onze kinderen om in het buitenland naar school te gaan. Dat het een geweldige manier is om een cultuur écht te leren kennen. Maar pas als ik zeg dat ik nog altijd opdrachten krijg vanuit Nederland, en dus werk voor een Nederlands tarief zie ik de denkrimpel op haar gezicht wat wegtrekken. “Ja,” zegt ze “het leven in Nederland is vast heel duur...”

“En jouw man werkt hier natuurlijk als trainer…” voegt ze er met een veel betekende blik aan toe. Zou ze denken dat we daar rijk van worden? Ja… Dani werkt bij de voetbalclub hier. AFC Chindia Târgoviste is de betaald voetbalclub van de regio, maar ik vertel er maar niet bij dat hij zijn werk vrijwillig doet. Want hoeveel mensen daar al niet over gestruikeld zijn. Het is de vraag die Dani telkens weer om de oren krijgt van z’n vrienden. “Moet je nu alweer naar voetbal? Daar verdien je toch niks mee? Kom gewoon naar ons!” Dat Chindia een partnerclub is van FC Barcelona, dat de opleiding het trainingsprogramma volgt van die sterclub, dat hij daar als jeugdtrainer onwijs veel van leert, dat hij geweldige contacten opdoet en het ook nog leuk vindt, kan hij ze niet aan hun verstand peuteren. Laat staan dat ‘vrijwillig’ niet ‘vrijblijvend’ betekent…

In het Roemenië zeggen ze gekscherend: ‘Wat doet een Roemeen als hij geen geld heeft? Dan wisselt hij honderd euro.’ Dat is een grapje natuurlijk, maar het is vooral ook waar. Bijna iedereen heeft wel een zoon, dochter of ouder in het buitenland. En gelukkig maar, want een fulltimebaan levert hier zo’n 1.200 euro per maand op. Een pensioen nog veel minder. Terwijl de vaste lasten niet veel lager zijn dan in Nederland. De boodschappen zijn een tikkeltje goedkoper, maar aanzienlijk duurder dan zo’n vijf jaar geleden. En als je een huis wilt kopen, heb je een flinke spaarpot nodig. Een familielid in het buitenland maakt het dure leven een stuk behapbaarder.

Het is nu lente in Roemenië en het weer is al een paar weken heerlijk. We hebben bijna geen regen en kunnen steeds vaker zonder jas in het zonnetje zitten. Ik hoop zó dat dit blijft. Bijna elke dag vraag ik: “Is dit normaal, houden we vanaf nu tot de zomer dit weer?”

 En bijna elke dag haalt Dani z’n schouders op en zegt: “Geen idee…”

Gister liet ik het er niet bij zitten. “Maar hoe was het dan vroeger? Was het toen vaak mooi weer, zonnig of regende het ook later in de lente?"

Hij kijkt me aan en zucht. “Ik was vroeger nooit bezig met het weer. Ik weet het echt niet. Waarschijnlijk was het gewoon mooi. Ja, ik denk dat het zo blijft.”

Ik haal opgelucht adem. Eindelijk hoor ik waar ik al zo lang op zat te azen. Mooi weer is alles wat ik wil.

En ineens begrijp ik het. Over wat je in overvloed hebt, hoef je het niet te hebben. Dat het weer Dani vroeger geen biet interesseerde, was omdat het gewoon geen issue was. Het is datgene dat er ontbreekt wat steeds weer op tafel komt. De omaatjes voelen het gemis aan voldoende geld elke dag. Steeds weer beslissingen maken: dit of dat? Haalt de maand het geld in? Je man en zoon moeten missen, enkel en alleen omdat er geld moet komen. Die stress moet eruit en dat doen zij door er met elkaar over te praten.

Terwijl ik naar ze luister ben ik heel erg dankbaar. Dankbaar dat het 't weer is waar ik me lekker druk over kan maken. Ik hoop dat het hen ooit ook gegund is.